Bài tập phát âm tiếng Anh cho học sinh: bộ tài liệu miễn phí cho thầy cô
Sada là ứng dụng miễn phí trên trình duyệt: học sinh nghe một câu trong bài nói thật, nói cùng hoặc sau người nói, ghi âm rồi so với bản gốc. Bộ tài liệu này biến Sada thành hoạt động trên lớp và bài về nhà: bốn bài luyện làm sẵn với các câu mở thẳng trong ứng dụng, giáo án 20 phút cho mỗi bài, lộ trình 30 ngày làm bài về nhà, một phiếu in một trang, và nói rõ thầy cô xem được gì và không xem được gì. Học sinh không cần tài khoản.
Thầy cô thử bài đầu tiên
Bài mở ở câu 1, ngày 1 của lộ trình: “You don't need to speak fast.”, một câu nói chậm trong một bài luyện shadowing cho người mới bắt đầu. Thầy cô nên tự ghi âm một lần trước khi giao cho lớp, trên loại thiết bị học sinh sẽ dùng.
Miễn phí cho thầy cô và học sinh, không cần tài khoản, không có gói trả phí.
Dành cho thầy cô: tóm tắt bộ tài liệu
- Trên lớp: chọn một bài, chiếu các câu lên màn hình hoặc phát bản PDF, rồi làm theo giáo án 20 phút (khởi động, luyện, chia sẻ). Học sinh mở từng câu bằng link hoặc mã QR của câu đó trên điện thoại hay máy tính của mình.
- Miễn phí, học sinh không cần tài khoản: mở link là bắt đầu. Không có gói trả phí, không giới hạn số học sinh.
- Quyền riêng tư: bản ghi và giọng nói ở lại trên thiết bị, nhận diện giọng nói chạy trong trình duyệt. Trang web vẫn ghi lại lượt truy cập như thông thường; phần quyền riêng tư bên dưới nói rõ là những gì.
- Dùng lại: phần tài liệu viết được cấp phép CC BY 4.0, thầy cô được sao chép và chỉnh sửa, miễn là ghi nguồn (xem giấy phép bên dưới).
Bản in: bộ tài liệu cho thầy cô dạng PDF, gồm bốn bài luyện, mỗi câu có mã QR, kèm phiếu phát tay cho học sinh, và lộ trình 30 ngày dạng PDF, mỗi ngày một mã QR và một ô để đánh dấu cho từng câu. Cả hai in được trên khổ A4 hoặc Letter.
Học sinh làm gì trong 5 phút
- Mở câu luyện từ một link trong bộ tài liệu này, từ phiếu in, hoặc từ bất kỳ video YouTube có phụ đề nào dán vào ứng dụng. Sada chạy trên trình duyệt của điện thoại hoặc máy tính.
- Nghe. Bấm “Nghe” bao nhiêu lần cũng được. “Lặp lại” phát câu đi phát câu lại, và tốc độ giảm được xuống 0.75×.
- Chọn chế độ. “Sau người nói”: nghe hết câu rồi mới nói, dễ nhất để bắt đầu. “Cùng người nói”: nói cùng lúc với người nói, đây chính là shadowing. “Chép chính tả”: gõ lại những gì nghe được và kiểm tra từng từ trước khi nói.
- Ghi âm. Bấm “Ghi âm”, Sada đếm 3, 2, 1 và tự dừng khi hết câu.
- So sánh. Phát “Bản gốc, rồi đến bạn” hoặc “Song song”. Sada cho thấy điểm khớp, tức là tỉ lệ số từ trong câu được nghe thấy trong bản ghi (ví dụ 82% và “9/11 từ”), những từ chưa nghe thấy, và học sinh nói chậm hay nhanh hơn người nói bao nhiêu.
- Ghi âm lại. Sau hai lần ghi, “Lần đầu và bây giờ” phát bản đầu tiên và bản mới nhất sau bản gốc.
Mỗi câu mất khoảng một phút, nên 5 phút là đủ cho 5 câu. Điểm khớp chỉ nói về từ và nhịp: Sada không chấm từng âm, không chấm trọng âm hay ngữ điệu, và không phải bài kiểm tra trình độ.
Bốn bài luyện làm sẵn
Mỗi bài có ba câu nói thật, đã đối chiếu với phụ đề của bài nói, mở trong ứng dụng đúng vị trí câu và đúng chế độ bài cần, kèm giáo án 20 phút: khởi động, luyện, chia sẻ. Thầy cô dùng trên lớp, hoặc giao riêng làm bài về nhà.
1. Nối âm
Mục tiêu bài học
- Người học có thể nghe ra chỗ phụ âm cuối nối sang nguyên âm đầu của từ sau (lift up, give up).
- Người học có thể nói một câu 13 đến 15 từ mà không ngắt giữa các từ.
- Người học có thể theo kịp tốc độ của người nói khi nói cùng lúc.
Mục tiêu: Học sinh nghe được phụ âm cuối của một từ chạy sang nguyên âm của từ sau, và nói cả câu mà không ngắt giữa các từ.
“face down the bullies, lift up the downtrodden, and never ever give up.”
William McRaven · 5:23 · Mở ở chế độ “Cùng người nói” →
lift up, never ever, give up: phụ âm cuối nối sang nguyên âm của từ sau.
“I worked and worked, and I got lucky, and worked, and got lucky, and worked.”
Amy Cuddy · 17:02 · Mở ở chế độ “Cùng người nói” →
worked and và and I: âm /t/ và /d/ nối sang từ sau.
“is that everything I thought I knew about that story turned out to be wrong.”
Malcolm Gladwell · 5:36 · Mở ở chế độ “Cùng người nói” →
thought I, knew about và turned out: ba chỗ nối trong một câu.
Giáo án 20 phút trên lớp
- Khởi động (5 phút): thầy cô viết give it away lên bảng, đọc rời ba từ rồi đọc liền một hơi, và hỏi người nói thật sẽ đọc kiểu nào.
- Luyện (10 phút): mỗi học sinh mở câu đầu tiên ở chế độ “Cùng người nói”, bật “Lặp lại” nghe hai lần, rồi ghi âm ba lần. Nói cùng người nói buộc các em phải nối âm: em nào ngắt giữa các từ sẽ chậm hơn người nói, và màn hình so sánh cho thấy chậm bao nhiêu.
- Chia sẻ (5 phút): hai, ba học sinh phát “Bản gốc, rồi đến bạn” cho cả lớp nghe. Cả lớp chỉ ra một chỗ nối nghe được và một chỗ bị bỏ lỡ.
Bài về nhà: Ở nhà, ghi âm mỗi câu ba lần và mang bản ghi tốt nhất đến buổi học sau, trên đúng điện thoại hoặc máy tính đã dùng.
Kiến thức nền cho thầy cô và học sinh: nối âm trong tiếng Anh.
2. Đuôi -ed
Mục tiêu bài học
- Người học có thể xếp các động từ có quy tắc ở thì quá khứ theo cách đọc đuôi -ed: /t/, /d/ hoặc /ɪd/.
- Người học có thể đọc rõ đuôi -ed trong một câu ngắn mà không bỏ mất.
Mục tiêu: Học sinh nghe và nói được ba cách đọc đuôi -ed: /t/, /d/ và /ɪd/, và không bỏ mất đuôi nữa.
“I was stressed, and I was frustrated.”
Oprah Winfrey · 6:01 · Mở ở chế độ “Sau người nói” →
/t/ trong stressed, /ɪd/ trong frustrated.
“How can you get fired from a company you started?”
Steve Jobs · 6:09 · Mở ở chế độ “Sau người nói” →
/d/ trong fired, /ɪd/ trong started.
“And I’m always prepared to be amazed, and I'm never disappointed.”
Celeste Headlee · 11:09 · Mở ở chế độ “Sau người nói” →
/d/ trong prepared và amazed, /ɪd/ trong disappointed.
Giáo án 20 phút trên lớp
- Khởi động (5 phút): kẻ ba cột trên bảng: /t/, /d/ và /ɪd/. Học sinh xếp các động từ đã biết (worked, played, wanted) vào cột và giải thích: âm đứng trước -ed quyết định cách đọc.
- Luyện (10 phút): mỗi học sinh ghi âm ba câu ở chế độ “Sau người nói”. Trên màn hình so sánh, nếu một từ bị đánh dấu là không nghe thấy, hãy nghe phần đuôi của nó trước: đã đọc -ed chưa?
- Chia sẻ (5 phút): từng cặp đổi thiết bị, nghe bản ghi tốt nhất của bạn mình cạnh bản gốc, và mỗi bạn nêu một đuôi nghe rõ.
Bài về nhà: Ở nhà, ghi âm mỗi câu ba lần và mang bản ghi tốt nhất đến buổi học sau, trên đúng điện thoại hoặc máy tính đã dùng.
Kiến thức nền cho thầy cô và học sinh: phát âm đuôi s, es, ed.
3. Ngữ điệu câu hỏi
Mục tiêu bài học
- Người học có thể nhận ra giọng người nói đi lên hay đi xuống ở cuối câu hỏi.
- Người học có thể bắt chước giọng xuống ở câu hỏi có từ để hỏi và ở câu hỏi đuôi chờ người nghe đồng ý.
- Người học có thể đánh dấu ngữ điệu của câu bằng mũi tên trước khi nói.
Mục tiêu: Học sinh nhận ra giọng người nói lên hay xuống ở đâu trong ba kiểu câu hỏi, và bắt chước theo.
“How can we speak powerfully to make change in the world?”
Julian Treasure · 0:29 · Mở ở chế độ “Sau người nói” →
Câu hỏi có từ để hỏi: thường xuống giọng ở cuối. Nghe từ world.
“Would you all like to stand up for a moment?”
Julian Treasure · 7:49 · Mở ở chế độ “Sau người nói” →
Câu hỏi Có/Không, cũng là một lời đề nghị lịch sự: thường lên giọng, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Nghe từ moment.
“There's nothing wrong with a bit of silence in a talk, is there?”
Julian Treasure · 6:34 · Mở ở chế độ “Sau người nói” →
Câu hỏi đuôi is there?, khi người nói chờ bạn đồng ý: thường xuống giọng.
Giáo án 20 phút trên lớp
- Khởi động (5 phút): thầy cô nói You’re a teacher. rồi You’re a teacher?, cả lớp giơ tay khi nghe giọng đi lên.
- Luyện (10 phút): học sinh nghe mỗi câu hai, ba lần, vẽ mũi tên lên hay xuống trên từ cuối, rồi ghi âm ở chế độ “Sau người nói”.
- Chia sẻ (5 phút): học sinh phát bản ghi của mình, cả lớp xem mũi tên có giống giọng người nói không. Sada không đo cao độ giọng, nên phần này nghe bằng tai.
Bài về nhà: Ở nhà, ghi âm mỗi câu ba lần và mang bản ghi tốt nhất đến buổi học sau, trên đúng điện thoại hoặc máy tính đã dùng.
Kiến thức nền cho thầy cô và học sinh: ngữ điệu câu hỏi (tiếng Anh).
4. Chép chính tả rồi nói lại
Mục tiêu bài học
- Người học có thể chép lại từng từ của một câu nói ngắn.
- Người học có thể chỉ ra những từ mình bỏ sót và vì sao: thiếu đuôi, từ nhỏ, hay các từ nối liền nhau.
- Người học có thể nói lại chính câu đó sau khi đã kiểm tra.
Mục tiêu: Học sinh gõ lại những gì nghe được, biết mình bỏ sót từ nào, rồi nói lại chính câu đó.
“You don't need to speak fast.”
English Unleashed · 2:20 · Mở ở chế độ “Chép chính tả” →
Sáu từ ngắn, nói chậm. Câu mở đầu cho mọi trình độ.
“It gives you a path into the future.”
Carol Dweck · 0:40 · Mở ở chế độ “Chép chính tả” →
Hãy nghe kỹ đuôi s của gives và từ nhỏ a: cả hai đều ngắn, dễ bị sót.
“Not missiles, but microbes.”
Bill Gates · 0:59 · Mở ở chế độ “Chép chính tả” →
Chỉ bốn từ, và từ cuối là từ ít thông dụng nhất trong bốn từ: hãy nghe cả hai âm tiết của nó.
Giáo án 20 phút trên lớp
- Khởi động (5 phút): thầy cô đọc một câu trong sách giáo khoa một lần; học sinh viết lại rồi so với bạn bên cạnh.
- Luyện (10 phút): học sinh mở từng câu ở chế độ “Chép chính tả”, nghe bao nhiêu lần cũng được, gõ lại rồi bấm “Kiểm tra”. Các em thấy kết quả như “Đúng 5/8 từ”, những từ bỏ sót và một lời khuyên. Sau đó bấm “Ghi âm câu này”.
- Chia sẻ (5 phút): hỏi cả lớp từ nào nhiều bạn bỏ sót nhất và vì sao (thiếu đuôi, từ nhỏ, các từ nối liền nhau), rồi cùng nghe lại câu đó một lần.
Bài về nhà: Ở nhà, ghi âm mỗi câu ba lần và mang bản ghi tốt nhất đến buổi học sau, trên đúng điện thoại hoặc máy tính đã dùng.
Kiến thức nền cho thầy cô và học sinh: luyện nghe chép chính tả.
Lộ trình 30 ngày làm bài về nhà
Lộ trình shadowing 30 ngày là bài về nhà mỗi ngày làm sẵn: 5 câu ngắn từ bài nói thật, khoảng 5 phút, người nói chậm trước, nhanh sau. Một câu là xong khi đã ghi âm, hoặc đã chép và kiểm tra; lộ trình đếm số ngày đã xong, số câu đã nói và số ngày liên tiếp. Lộ trình theo nhịp của học sinh chứ không theo lịch, nên lỡ một ngày thì cứ làm tiếp.
- Giao một chặng, ví dụ ngày 1 đến ngày 5 trong tuần này. Cả 30 ngày đều mở từ đầu, nên lớp khá hơn có thể bắt đầu ở ngày sau.
- Kiểm tra trên lớp bằng cách nhờ học sinh cho xem màn hình lộ trình và các con số. Các con số này chỉ lưu trên đúng thiết bị và trình duyệt đó.
- Ghép với một bài luyện: sau bài chép chính tả, yêu cầu học sinh chép từng câu của lộ trình trước khi nói (cách phần kiểm tra hoạt động).
Học sinh nộp bài thế nào
Bản ghi âm ở lại trên thiết bị của học sinh. Sada không có trang quản lý cho giáo viên, không có tài khoản lớp, và không có cách xuất hay gửi bản ghi từ ứng dụng. Vì vậy bài được trình bày ngay trên thiết bị đã làm:
- Phát trên lớp. Học sinh mở phần so sánh trên điện thoại hoặc máy tính của mình và phát “Bản gốc, rồi đến bạn”. Có máy chiếu hoặc loa thì cả lớp cùng nghe.
- Cho xem con số. Màn hình so sánh có điểm khớp và những từ chưa nghe thấy; trang “Lịch sử” của mỗi video có số lần ghi, số ngày đã luyện và độ khớp trung bình của các lần ghi gần nhất; lộ trình có số ngày đã xong và số câu đã nói.
- Cho nghe sự tiến bộ. “Lần đầu và bây giờ” phát bản ghi đầu tiên và bản mới nhất sau bản gốc, thường là bằng chứng tiến bộ rõ nhất.
- Nghe theo cặp. Hai bạn đổi thiết bị, nghe bản ghi tốt nhất của nhau, mỗi bạn nêu một điểm khen và một điểm cần sửa.
Đúng thiết bị là điều quan trọng: bản ghi trên máy tính của trường không có trên điện thoại của học sinh, và xóa dữ liệu trình duyệt sẽ xóa bản ghi. Nếu thầy cô cần một tệp để lưu, tệp đó phải lấy từ chính thiết bị (ví dụ trình ghi màn hình hay ghi âm của máy), không phải từ Sada; hãy xem quy định của trường trước.
Quyền riêng tư: điều nhà trường cần biết
Mọi điều dưới đây đều theo trang quyền riêng tư của Sada.
- Không cần đăng ký, không cần tên. Học sinh không cần đăng ký, đăng nhập hay gõ tên; tài khoản miễn phí chỉ là tùy chọn. Địa chỉ email chỉ được hỏi khi ai đó tự chọn nhận email một câu mỗi ngày.
- Bản ghi và giọng nói ở lại trên thiết bị. Bản ghi, điểm và lịch sử được lưu trong trình duyệt, không bao giờ được tải lên. Nhận diện giọng nói chạy trong trình duyệt, nên giọng nói không được gửi đi đâu cả.
- Nhưng trang web có ghi lại việc sử dụng. Như phần lớn các trang web, Sada ghi lại mỗi lượt truy cập và mỗi bước luyện (mở video, ghi âm, phát lại) cùng địa chỉ IP, vị trí gần đúng suy ra từ IP, trình duyệt và một “dấu vân tay” của trình duyệt. Microsoft Clarity ghi lại thao tác chạm và cuộn trên trang, với cookie riêng. Không mục nào trong số này chứa bản ghi âm hay lời nói.
- Báo cáo lỗi bật sẵn. Khi có lỗi, một báo cáo kỹ thuật ngắn được gửi đi (không bao giờ có bản ghi hay giọng nói). Trên trang quyền riêng tư, mỗi trình duyệt có thể tắt báo cáo và loại mình khỏi phần ghi lại lượt truy cập và luyện tập. Với máy tính dùng chung ở trường, thầy cô chỉ cần đặt một lần cho mỗi trình duyệt.
- Video phát trong trình phát của chính YouTube, nên điều khoản và cách xử lý dữ liệu của YouTube được áp dụng, và trang không chạy được ở nơi chặn YouTube.
Trước buổi học đầu tiên
- Mở thử một câu trên mỗi thiết bị. Lần đầu, trình duyệt tải mô hình nhận diện giọng nói, và điểm phải chờ đến khi tải xong; từ lần sau thì nhanh.
- Cho phép dùng micrô khi trình duyệt hỏi. Tai nghe giúp ích trong lớp đông: mỗi em nghe người nói chứ không nghe bạn bên cạnh.
- Kiểm tra YouTube mở được trên mạng của trường.
Phiếu phát tay in cho học sinh
Một trang để in hoặc chụp ảnh gửi lớp. In trang này thì chỉ phiếu này được in ra.
Luyện nói 5 phút của bạn
Mở địa chỉ này trên trình duyệt của điện thoại hoặc máy tính. Không cần cài ứng dụng, không cần tài khoản:
sadaspeak.com/app/?lang=vi#/path
- Bấm “Bắt đầu · câu 1”. Bấm “Nghe” để nghe câu. Nếu nhanh quá, giảm xuống 0.75×.
- Chọn “Sau người nói” (bạn nói khi người nói dừng) hoặc “Cùng người nói” (bạn nói cùng lúc).
- Bấm “Ghi âm”. Lần đầu, cho phép dùng micrô. Sau khi đếm 3, 2, 1, bạn nói câu đó. Ghi âm tự dừng.
- Mở phần so sánh, phát “Bản gốc, rồi đến bạn”. Xem điểm khớp và những từ chưa được nghe thấy.
- Ghi âm lại đến khi bạn thấy ổn, rồi bấm “Câu tiếp theo trong lộ trình”.
Cho thầy cô xem: phát “Bản gốc, rồi đến bạn” trên thiết bị của bạn, và cho xem số ngày đã xong, số câu đã nói trong lộ trình. Bản ghi âm ở lại trên thiết bị của bạn, nên hãy mang đúng điện thoại hoặc máy tính đó.
Tuần này: từ ngày ______ đến ngày ______ của lộ trình.
Giấy phép: tự do sao chép và chỉnh sửa (CC BY 4.0)
Giáo án, mục tiêu, hướng dẫn, ghi chú và phiếu phát tay trong bộ tài liệu này do nhóm Sada biên soạn, được cấp phép theo giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế (CC BY 4.0). Thầy cô được sao chép, in, dịch, chỉnh sửa và chia sẻ, trên lớp hay trong tài liệu riêng, kể cả với mục đích thương mại, miễn là ghi nguồn và nói rõ phần đã thay đổi.
Dòng ghi nguồn: Sada Teacher Kit by The Sada Team, sadaspeak.com, CC BY 4.0
Phạm vi không áp dụng: các video YouTube, cùng những câu trích từ video, thuộc về người nói và chủ sở hữu, và không thuộc phạm vi giấy phép này. Video phát trong trình phát của chính YouTube, theo điều khoản của YouTube. Tên và logo Sada cũng không thuộc phạm vi giấy phép.
Trích dẫn: The Sada Team. Sada Teacher Kit: ESL shadowing activities. https://sadaspeak.com/vi/bai-tap-phat-am-cho-hoc-sinh/. CC BY 4.0.
Các hướng dẫn liên quan
Trang chủ tiếng Việt: Sada bằng tiếng Việt.
Câu hỏi thường gặp
Sada có miễn phí cho trường học và gia sư không?
Có. Sada miễn phí cho mọi người, không có gói trả phí, không cần giấy phép và không giới hạn số học sinh.
Phù hợp với học sinh bao nhiêu tuổi?
Phù hợp nhất với học sinh lớn và người lớn. Các câu lấy từ bài nói và bài phát biểu dành cho người lớn, và video phát trong trình phát của YouTube, nên quy định của trường về YouTube được áp dụng. Với học sinh nhỏ tuổi, thầy cô nên hỏi nhà trường và phụ huynh trước.
Học sinh cần thiết bị gì?
Điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính có trình duyệt mới và kết nối internet. Không cần cài đặt gì.
Học sinh có cần micrô không?
Để ghi âm thì cần, micrô có sẵn trên điện thoại hay máy tính xách tay là đủ. Chép câu ở chế độ “Chép chính tả” thì không cần micrô.
Sada có chấm giọng hay chất giọng vùng miền không?
Không. Sada kiểm tra từ có được nghe ra không và nhịp nói so với người nói, không chấm giọng. Học sinh có thể chọn người nói giọng Mỹ hoặc giọng Anh để bắt chước.
Học sinh có phải đăng ký không?
Không. Học sinh mở link là bắt đầu được; bài làm ở lại trong trình duyệt trên thiết bị đó. Tài khoản miễn phí là tùy chọn: nó giữ lịch sử luyện tập trên mọi thiết bị.
Có dùng được khi không có mạng không?
Không. Video phát từ YouTube và phụ đề lấy từ sadaspeak.com, nên cần có kết nối internet.
Ngày mai luyện tiếp nhé? Mỗi ngày nhận một câu ngắn, ghi âm chỉ với một chạm.
You don't need to speak fast.
Một câu chậm để bắt đầu: nghe cách “don’t need to” được nói liền nhau, rồi nói lại đúng nhịp của người nói.
Miễn phí · Mỗi ngày một email · Hủy đăng ký bất cứ lúc nào. Xác nhận email để bắt đầu. Chúng tôi chỉ lưu email, ngôn ngữ, múi giờ của bạn và nơi bạn đăng ký.