Âm schwa /ə/: âm phổ biến nhất trong tiếng Anh
Âm schwa, viết là /ə/, là nguyên âm ngắn, nhẹ, không được nhấn, như chữ a đầu about hay chữ o trong today. Đây là âm xuất hiện nhiều nhất trong tiếng Anh, nhưng chữ viết không cho thấy nó: a, e, i, o, u đều có thể đọc thành /ə/. Người Việt quen đọc mỗi tiếng đầy đủ, nên hay nói about thành “a-bao”, to thành “tu”. Dưới đây là cách đọc âm này, các từ nhỏ đọc ở dạng yếu, mười từ để tự kiểm tra và 6 câu trong bài nói thật để bạn nghe, nói lại và so sánh.
Luyện một câu có âm schwa ngay bây giờ
Bài tập mở câu “I'm going to talk today about energy and climate.” của Bill Gates ở chế độ “Sau người nói”: to, today, about, and đều có /ə/. Bấm “Nghe”, rồi “Ghi âm” và nói lại câu khi người nói dừng. Sau đó mở “So sánh” để nghe bản gốc và bản của bạn liền nhau.
Miễn phí, không cần tài khoản, không có gói trả phí. Bản ghi âm được lưu ngay trên thiết bị của bạn.
Vì sao người Việt khó nói âm schwa?
Trong tiếng Việt, tiếng nào cũng có nguyên âm đầy đủ và thanh điệu riêng, và không tiếng nào bị đọc lướt. Khi đọc tiếng Anh theo chữ viết, người Việt cũng cho mỗi âm tiết một nguyên âm rõ: about thành “a-bao”, problem thành “prốp-lem”, today thành “tu-đây”.
Tiếng Anh thì ngược lại: trong mỗi từ chỉ một âm tiết được nhấn, các âm tiết còn lại ngắn đi, và nguyên âm của chúng thường thành /ə/. Đọc rõ mọi âm tiết làm từ nghe lạ và câu nghe đều đều như đọc chính tả, dù từng âm đều đúng. Đây là mặt còn lại của trọng âm: biết nhấn chỗ nào mới là một nửa, nửa kia là đọc yếu phần còn lại.
Đọc âm /ə/ như thế nào
- Thả lỏng: môi không tròn, không kéo; hàm hơi mở; lưỡi nằm yên giữa miệng.
- Ngắn và nhẹ: gần giống “ơ” tiếng Việt, nhưng ngắn hơn nhiều và không có thanh điệu. Nếu nghe rõ thành “ơ”, bạn đang nói quá to và quá dài.
- Đi cùng trọng âm: /ə/ chỉ nằm ở âm tiết không nhấn. Tìm âm tiết được nhấn trước (aBOUT, toDAY, PROBlem), nói nó rõ, rồi để các âm tiết khác nhỏ lại.
Mười từ có âm schwa
Đọc to từng từ, nhấn âm tiết chính và để chữ ở cột bên phải thành /ə/:
| Từ | Chữ đọc thành /ə/ |
|---|---|
| about | a đầu từ |
| ago | a đầu từ |
| today | o trong to- |
| support | u trong sup- |
| problem | e trong -lem |
| second | o trong -cond |
| lemon | o trong -mon |
| famous | ou trong -mous |
| pencil | i trong -cil |
| banana | a đầu và a cuối |
Chữ nào cũng có thể thành /ə/: a trong about, e trong problem, i trong pencil, o trong second, u trong support. Khi không chắc, tra từ điển và tìm ký hiệu /ə/ trong phiên âm.
Dạng yếu của các từ nhỏ
Trong câu, các từ nhỏ như mạo từ, giới từ và trợ động từ thường không được nhấn, và nguyên âm của chúng cũng thành /ə/:
- a /ə/, the /ðə/ (trước phụ âm), to /tə/, of /əv/, and /ən/
- for /fə/, from /frəm/, at /ət/, can /kən/, was /wəz/
Giọng Mỹ giữ âm r trong for, teacher. Khi một từ nhỏ đứng cuối câu (Where are you from?) hoặc được nhấn để đối lập, nó đọc ở dạng mạnh, đầy đủ. Người nói thật cũng không phải lúc nào cũng đọc yếu, nên hãy nghe bản gốc trước khi nói.
6 câu có âm schwa trong bài nói thật
Mỗi câu mở trong Sada đúng vị trí của nó trong bài nói, ở chế độ “Sau người nói”. Nghe từ nào nổi lên và từ nào lướt qua, rồi nói theo đúng nhịp đó.
“I'm going to talk today about energy and climate.”
Nghĩa: Hôm nay tôi sẽ nói về năng lượng và khí hậu.
Bill Gates · 0:16 · Luyện câu này →
Nghe: to /tə/, âm tiết đầu của today /təˈdeɪ/ và của about /əˈbaʊt/, rồi and /ən/: các âm /ə/ ngắn và nhẹ, còn talk, day, bout rõ và dài hơn. Đừng đọc “tu”, “a-bao”.
“How about a moderate amount of stress?”
Nghĩa: Thế còn mức căng thẳng vừa phải thì sao?
Kelly McGonigal · 0:32 · Luyện câu này →
Nghe: about, a, amount và of đều có /ə/; trong moderate chỉ âm tiết đầu được nhấn, hai âm tiết sau là /ə/.
“A few years ago, I broke into my own house.”
Nghĩa: Vài năm trước, tôi đã đột nhập vào chính nhà mình.
Daniel Levitin · 0:13 · Luyện câu này →
Nghe: A ở đầu câu là /ə/, rất nhẹ; ago nhấn ở go, chữ a đầu chỉ còn /ə/.
“It's all about what can you do for me.”
Nghĩa: Tất cả chỉ xoay quanh chuyện: bạn làm được gì cho tôi.
Adam Grant · 0:36 · Luyện câu này →
Nghe: can không được nhấn nên thường đọc /kən/, không phải “ken”; for cũng yếu (giọng Mỹ của Adam Grant giữ một chút âm r). Từ được nhấn là all, do, me.
“This is the best news that I have for you today.”
Nghĩa: Đây là tin tốt nhất mà tôi có cho các bạn hôm nay.
Matt Walker · 0:51 · Luyện câu này →
Nghe: the /ðə/, that, for và âm tiết đầu của today: các từ nhỏ đọc nhanh và nhẹ, để best news nổi lên.
“And I actually didn't leave my house for about three days.”
Nghĩa: Và thật ra tôi đã không ra khỏi nhà suốt khoảng ba ngày.
Brené Brown · 0:26 · Luyện câu này →
Nghe: And ở đầu câu thường là /ən/, for yếu, about mở bằng /ə/; còn three days được nhấn rõ.
Năm phút mỗi ngày cho âm schwa
- 1 phút: đọc mười từ ở trên, gõ nhẹ tay vào âm tiết được nhấn, để các âm tiết khác nhỏ lại.
- 1 phút: đọc a cup of tea, to the bank, bread and butter bằng dạng yếu, nhanh như một từ.
- 3 phút: một câu ở trên. Nghe hai lần, chọn 0.75× nếu cần, ghi âm, mở “So sánh” và chỉ nghe các từ nhỏ.
Từ nhỏ đọc yếu cũng dễ nối âm với từ bên cạnh. Muốn nói thử một câu bất kỳ của bạn, dùng kiểm tra phát âm tiếng Anh.
Sada làm được gì và không làm được gì
Sau mỗi lần ghi âm, Sada cho biết từ nào được nhận ra, từ nào “bị thiếu” và nhịp nói của bạn so với người nói. Sada không chấm từng âm. Khi bạn đọc about thành “a-bao”, bộ nhận diện giọng nói thường vẫn nhận ra about, nên một từ được nhận ra chưa có nghĩa bạn đã đọc yếu đúng chỗ. Điều Sada cho thấy được là hệ quả: đọc đầy đủ mọi âm tiết thường làm bạn chậm hơn người nói. Còn lại, hãy dựa vào tai: nghe bản ghi của bạn cạnh bản gốc, chỉ chú ý các từ nhỏ.
Ứng dụng Sada có giao diện tiếng Việt
Mọi nút luyện tập trên các trang này mở Sada bằng tiếng Việt. Bạn sẽ dùng vài nút chính: “Nghe”, “Ghi âm”, “So sánh” (nghe bản của bạn cạnh bản gốc) và “Lặp lại” (lặp lại câu); hai chế độ nói “Cùng người nói” (shadowing: nói cùng lúc) và “Sau người nói” (nghe xong rồi nói lại), cùng chế độ “Chép chính tả” (gõ lại câu vừa nghe rồi “Kiểm tra”); và tốc độ phát 0.75× để nghe chậm hơn. Trong kết quả, từ “bị thiếu” là từ Sada không nhận ra trong bản ghi của bạn. Muốn đổi ngôn ngữ, bấm vào tên ngôn ngữ ở đầu màn hình ứng dụng.
Các hướng dẫn tiếng Việt khác
Trang chủ tiếng Việt: Sada bằng tiếng Việt.
Nguồn
Cách đọc từng từ: Cambridge Dictionary. Các câu luyện là câu trong phụ đề của các bài nói, đã được đối chiếu với thời điểm trong video.
Câu hỏi thường gặp
Âm schwa là gì?
Âm schwa, ký hiệu /ə/, là nguyên âm ngắn, nhẹ, không được nhấn, như chữ a đầu about. Đây là âm xuất hiện nhiều nhất trong tiếng Anh và chỉ nằm ở âm tiết không nhấn.
Âm schwa có giống “ơ” tiếng Việt không?
Gần giống, nhưng ngắn hơn nhiều, nhẹ hơn và không có thanh điệu. Nếu bạn nghe rõ một tiếng “ơ”, hãy nói nhỏ và nhanh hơn.
Làm sao biết chữ nào đọc là /ə/?
Chữ viết không cho biết: a, e, i, o, u đều có thể thành /ə/. Tìm âm tiết được nhấn của từ, các âm tiết còn lại thường có /ə/, và tra phiên âm trong từ điển khi không chắc.
Sada có chấm âm schwa của tôi không?
Không. Sada cho biết từ nào được nhận ra và nhịp nói của bạn so với người nói, nhưng không chấm từng âm. Đọc mọi âm tiết đầy đủ thường làm bạn chậm hơn người nói, và kết quả cho thấy điều đó.
Ngày mai luyện tiếp nhé? Mỗi ngày nhận một câu ngắn, ghi âm chỉ với một chạm.
You don't need to speak fast.
Một câu chậm để bắt đầu: nghe cách “don’t need to” được nói liền nhau, rồi nói lại đúng nhịp của người nói.
Miễn phí · Mỗi ngày một email · Hủy đăng ký bất cứ lúc nào. Xác nhận email để bắt đầu. Chúng tôi chỉ lưu email, ngôn ngữ, múi giờ của bạn và nơi bạn đăng ký.