Cách phát âm th trong tiếng Anh: th vô thanh và th hữu thanh
Chữ th trong tiếng Anh có hai âm, cả hai đều không có trong tiếng Việt: th vô thanh (không rung, như trong think) và th hữu thanh (có rung, như trong this). Cả hai được phát âm với đầu lưỡi chạm nhẹ mép răng cửa trên, rồi đẩy hơi ra. Người Việt hay đọc th như chữ “th” tiếng Việt, tức là một âm /t/ bật hơi, nên three nghe thành tree. Dưới đây là cách đặt lưỡi, từ nào đọc âm nào, và 5 câu trong bài nói thật để bạn nghe, nói lại và so sánh.
Luyện một câu có âm th ngay bây giờ
Bài tập mở câu “The other thing that they had in common was this:” của Brené Brown ở chế độ “Sau người nói”: trong câu có sáu từ chứa th, năm từ đọc th hữu thanh và một từ đọc th vô thanh. Bấm “Nghe”, rồi “Ghi âm” và nói lại câu khi người nói dừng. Sau đó mở “So sánh” để nghe bản gốc và bản của bạn liền nhau.
Miễn phí, không cần tài khoản, không có gói trả phí. Bản ghi âm được lưu ngay trên thiết bị của bạn.
Vì sao người Việt hay đọc sai âm th?
Trong tiếng Việt, chữ “th” (như trong “thầy”, “thương”) là một âm /t/ bật hơi: lưỡi chạm lợi sau răng rồi bật ra. Nhìn thấy th trong từ tiếng Anh, ta đọc theo mặt chữ và ra đúng âm đó, nên think thành “tinh”, thank thành “thanh”. Với th hữu thanh, người Việt hay thay bằng “đ” hoặc chữ “d” tiếng Việt, nên this thành “đít” hay “dít”. Một số người lại thay th vô thanh bằng “x”, nên think nghe như sink.
Các tài liệu so sánh ngữ âm tiếng Anh và tiếng Việt xếp hai âm th này vào nhóm âm không có trong tiếng Việt, nên phải luyện từ đầu chứ không có âm quen nào để “mượn”. Điểm khác quan trọng nhất: âm th tiếng Anh là âm kéo dài được (hơi đi qua khe giữa lưỡi và răng), còn “th” tiếng Việt là âm bật một lần.
Đặt lưỡi như thế nào
- Thả lỏng lưỡi, đặt đầu lưỡi chạm nhẹ mép dưới của răng cửa trên (hoặc thò ra giữa hai hàm răng một chút). Không cắn chặt.
- Đẩy hơi ra qua khe giữa lưỡi và răng mà không rút lưỡi về. Bạn sẽ nghe một tiếng xì nhẹ, kéo dài được: đó là th vô thanh, như trong think.
- Giữ nguyên vị trí và cho dây thanh rung, như khi nói “v”. Đó là th hữu thanh, như trong this. Đặt tay lên cổ họng: với th hữu thanh bạn sẽ thấy rung, với th vô thanh thì không. Mẹo này cũng giúp tách âm p và b, một cặp không rung và có rung khác mà người Việt hay nhầm.
- Thử bằng ngón tay: đặt một ngón tay trước môi. Khi nói, đầu lưỡi phải chạm hoặc gần chạm ngón tay. Nếu lưỡi nằm sau răng, âm sẽ thành “x” hoặc “d”.
Nếu âm của bạn bật ra một lần rồi tắt, như “t” hay “đ”, là lưỡi đang ép vào răng quá chặt. Nới ra một chút để hơi đi qua và kéo dài âm được.
Từ nào đọc th vô thanh, từ nào đọc th hữu thanh
- Th hữu thanh, có rung: các từ nhỏ gặp trong gần như mọi câu: the, this, that, these, those, they, them, their, there, then, than, và phần lớn từ có th nằm giữa hai nguyên âm: other, mother, father, together.
- Th vô thanh, không rung: hầu hết các từ còn lại, nhất là khi th đứng đầu một từ mang nghĩa: think, thing, three, thank, thought, và khi đứng cuối từ: both, month, strength, warmth.
Đây là xu hướng chung, không phải luật tuyệt đối: với từ chưa chắc, hãy tra phát âm trong Cambridge Dictionary. Vì các từ nhỏ xuất hiện liên tục, th hữu thanh xuất hiện trong lời nói nhiều hơn th vô thanh rất nhiều.
Đọc sai th, người nghe nghe thành từ khác
Đọc to từng dòng. Nếu hai từ trong một dòng nghe giống nhau khi bạn nói, lưỡi của bạn đang nằm sau răng:
| Từ có th | Dễ bị nghe thành |
|---|---|
| think | tink / sink |
| three | tree |
| thin | tin |
| thank | tank |
| they | day |
| then | den |
| those | doze |
| breathe | breeze |
Thường người nghe vẫn đoán ra từ nhờ ngữ cảnh, nên lỗi này ít làm hỏng câu bằng lỗi bỏ âm cuối. Hãy luyện nó sau khi đã giữ được âm cuối, nhưng đừng bỏ qua: three đọc thành tree là một trong những dấu hiệu giọng Việt dễ nhận ra nhất. Một cặp dễ nhầm khác nằm ở nguyên âm: ship và sheep, xem nguyên âm ngắn và dài.
5 câu có âm th trong bài nói thật
Mỗi câu mở trong Sada đúng vị trí của nó trong bài nói, ở chế độ “Sau người nói”. Trước khi ghi âm, tìm mọi từ có th trong câu và tự hỏi: vô thanh hay hữu thanh?
“The other thing that they had in common was this:”
Nghĩa: Một điểm chung khác của họ là thế này:
Brené Brown · 9:43 · Luyện câu này →
Nghe: năm từ có th hữu thanh (the, other, that, they, this) và một từ có th vô thanh (thing). Các từ nhỏ như the, that, this đều là th hữu thanh.
“We think visually, we think in sound, we think kinesthetically.”
Nghĩa: Chúng ta suy nghĩ bằng hình ảnh, bằng âm thanh, bằng vận động.
Sir Ken Robinson · 13:16 · Luyện câu này →
Nghe: th vô thanh trong think ba lần, giọng Anh. Không phải “tink”, cũng không phải “xinh”.
“I'll show you one other thing that has nothing to do with anything.”
Nghĩa: Tôi sẽ cho các bạn xem thêm một thứ chẳng liên quan gì đến điều gì cả.
J.J. Abrams · 13:39 · Luyện câu này →
Nghe: th hữu thanh trong other, that, th vô thanh trong thing, nothing, anything.
“is the strength and the warmth of their connections to others.”
Nghĩa: …là sức mạnh và sự ấm áp trong mối liên kết của họ với người khác.
Robert Waldinger · 6:23 · Luyện câu này →
Nghe: th vô thanh ở cuối từ, sau một phụ âm: strength, warmth. Đây là chỗ khó nhất, hãy chọn tốc độ 0.75×.
“And this entire situation, with the three characters -- this is the procrastinator's system.”
Nghĩa: Và cả tình huống này, với ba nhân vật, chính là hệ thống của người hay trì hoãn.
Tim Urban · 9:56 · Luyện câu này →
Nghe: three, không phải tree, giữa một câu dài.
Năm phút mỗi ngày cho âm th
- 1 phút: đặt lưỡi và kéo dài th vô thanh rồi th hữu thanh, mỗi âm ba lần, có tay đặt ở cổ họng.
- 1 phút: đọc to bốn cặp trong bảng, chậm, rồi nhanh hơn.
- 3 phút: một câu ở trên. Nghe hai lần, chọn 0.75× nếu cần, ghi âm, mở “So sánh” và chỉ nghe các từ có th. Ghi âm lại đến khi bạn nghe thấy tiếng hơi đi qua răng.
Một âm đầu khác người Việt hay đổi là /r/: nếu right của bạn nghe như “zai”, xem phát âm r và l.
Muốn luyện thêm các thói quen khác của giọng Việt, xem luyện giọng tiếng Anh; muốn nói thử một câu bất kỳ của bạn, dùng kiểm tra phát âm tiếng Anh.
Sada làm được gì và không làm được gì
Sau mỗi lần ghi âm, Sada cho biết từ nào được nhận ra, từ nào “bị thiếu” và nhịp nói của bạn so với người nói. Sada không chấm từng âm, nên không cho bạn điểm riêng cho âm th. Bộ nhận diện giọng nói thường đoán đúng three nhờ ngữ cảnh dù bạn nói “tree”, nên một từ được nhận ra chưa có nghĩa âm th trong đó đã đúng. Cách kiểm tra chắc chắn là tự nghe bản ghi cạnh bản gốc, hoặc nhờ giáo viên nghe bạn nói.
Ứng dụng Sada có giao diện tiếng Việt
Mọi nút luyện tập trên các trang này mở Sada bằng tiếng Việt. Bạn sẽ dùng vài nút chính: “Nghe”, “Ghi âm”, “So sánh” (nghe bản của bạn cạnh bản gốc) và “Lặp lại” (lặp lại câu); hai chế độ nói “Cùng người nói” (shadowing: nói cùng lúc) và “Sau người nói” (nghe xong rồi nói lại), cùng chế độ “Chép chính tả” (gõ lại câu vừa nghe rồi “Kiểm tra”); và tốc độ phát 0.75× để nghe chậm hơn. Trong kết quả, từ “bị thiếu” là từ Sada không nhận ra trong bản ghi của bạn. Muốn đổi ngôn ngữ, bấm vào tên ngôn ngữ ở đầu màn hình ứng dụng.
Các hướng dẫn tiếng Việt khác
Trang chủ tiếng Việt: Sada bằng tiếng Việt.
Nguồn
Hai âm th và phát âm từng từ: Cambridge Dictionary. Lỗi phát âm của người Việt: VnExpress, 22/07/2020; IELTS LangGo. Các câu luyện là câu trong phụ đề của các bài nói, đã được đối chiếu với thời điểm trong video.
Câu hỏi thường gặp
Âm th trong tiếng Anh đọc như thế nào?
Có hai âm. Th vô thanh (think, three) không rung: đầu lưỡi chạm nhẹ mép răng cửa trên và đẩy hơi ra. Th hữu thanh (this, the) giữ nguyên vị trí đó nhưng cho dây thanh rung. Cả hai đều kéo dài được, khác với chữ “th” tiếng Việt vốn là một âm t bật hơi.
Vì sao người Việt hay đọc th thành t hoặc đ?
Vì tiếng Việt không có hai âm này, và chữ “th” trong tiếng Việt là âm /t/ bật hơi. Đọc theo mặt chữ, “think” thành “tinh”, “this” thành “đít”. Khi lưỡi nằm sau răng thay vì chạm mép răng, âm cũng có thể thành “x” hoặc “d”.
Làm sao biết một từ đọc th vô thanh hay hữu thanh?
Các từ nhỏ như the, this, that, they, there, then và phần lớn từ có th giữa hai nguyên âm (other, mother) đọc th hữu thanh. Phần lớn các từ còn lại, như think, three, both, month, đọc th vô thanh. Khi không chắc, hãy tra từ điển có âm thanh.
Có cần thè lưỡi ra ngoài không?
Không cần thè dài. Đầu lưỡi chỉ cần chạm nhẹ mép răng cửa trên hoặc ló ra giữa hai hàm răng một chút. Điều quan trọng là hơi đi qua khe giữa lưỡi và răng, và âm kéo dài được.
Sada có chấm âm th của tôi không?
Không. Sada cho biết từ nào được nhận ra và từ nào bị thiếu, nhưng không chấm từng âm. Một từ được nhận ra chưa chắc âm th đã đúng, nên hãy nghe lại bản ghi cạnh bản gốc.
Ngày mai luyện tiếp nhé? Mỗi ngày nhận một câu ngắn, ghi âm chỉ với một chạm.
You don't need to speak fast.
Một câu chậm để bắt đầu: nghe cách “don’t need to” được nói liền nhau, rồi nói lại đúng nhịp của người nói.
Miễn phí · Mỗi ngày một email · Hủy đăng ký bất cứ lúc nào. Xác nhận email để bắt đầu. Chúng tôi chỉ lưu email, ngôn ngữ, múi giờ của bạn và nơi bạn đăng ký.