Nguyên âm ngắn và dài: i ngắn, i dài và âm a trong man
Trong tiếng Anh, ship (con tàu) và sheep (con cừu) chỉ khác nhau ở nguyên âm: i ngắn /ɪ/ và i dài /iː/. Tiếng Việt chỉ có một âm “i”, nên người Việt hay nói hai từ giống hệt nhau, và live (sống) nghe thành leave (rời đi). Âm /æ/ trong man cũng không có trong tiếng Việt, nên man dễ thành men. Dưới đây là cách nói từng âm, mười cặp từ để tự kiểm tra và 6 câu trong bài nói thật để bạn nghe, nói lại và so sánh.
Luyện một câu có i ngắn ngay bây giờ
Bài tập mở câu “We live in an incredibly busy world.” của Andy Puddicombe ở chế độ “Sau người nói”: live có i ngắn, và nói dài ra thì câu thành “chúng ta rời đi”. Bấm “Nghe”, rồi “Ghi âm” và nói lại câu khi người nói dừng. Sau đó mở “So sánh” để nghe bản gốc và bản của bạn liền nhau.
Miễn phí, không cần tài khoản, không có gói trả phí. Bản ghi âm được lưu ngay trên thiết bị của bạn.
Vì sao người Việt nói ship và sheep giống nhau?
Trong tiếng Việt, “i” và “y” đọc như nhau, và chỉ có một âm “i”. Tiếng Anh có hai: i ngắn /ɪ/ trong ship, sit, live, và i dài /iː/ trong sheep, seat, leave. Khi tai chỉ quen một âm, miệng cũng chỉ nói một âm, thường là âm gần với i dài.
Hai âm này khác nhau không chỉ ở độ dài mà còn ở khẩu hình. I dài: môi căng sang hai bên, lưỡi cao. I ngắn: môi và lưỡi thả lỏng, miệng mở hơn một chút, âm hơi ngả về “ê”. Vì vậy, chỉ kéo dài hay cắt ngắn chưa đủ: hãy để ý cả độ căng của môi.
Nói từng âm như thế nào
- I dài /iː/ (sheep, seat): cười nhẹ để môi căng sang hai bên, giữ âm lâu hơn một chút. Gần với “i” tiếng Việt.
- I ngắn /ɪ/ (ship, sit): thả lỏng môi, nói nhanh và gọn, âm nằm giữa “i” và “ê”. Đừng cười khi nói âm này.
- Âm /æ/ (man, bad): hạ hàm xuống thật thấp như khi nói “a”, nhưng kéo khóe miệng sang hai bên như khi nói “e”. Âm nằm giữa “a” và “e” tiếng Việt.
- Âm /e/ (men, bed): gần với “e” tiếng Việt, miệng chỉ mở một nửa.
- Tự kiểm tra: ghi âm một cặp từ ở bảng dưới. Nếu nghe lại mà không phân biệt được từ nào là từ nào, người nghe cũng vậy.
Mười cặp từ chỉ khác nhau ở nguyên âm
Đọc to từng dòng, chậm rồi nhanh. Hai từ trong một dòng phải nghe khác nhau:
| i ngắn /ɪ/ | i dài /iː/ |
|---|---|
| ship | sheep |
| sit | seat |
| live | leave |
| fill | feel |
| hit | heat |
| chip | cheap |
| /æ/ | /e/ |
|---|---|
| man | men |
| bad | bed |
| sat | set |
| pan | pen |
Trong câu, ngữ cảnh thường giúp người nghe đoán đúng. Nhưng với live và leave, hay man và men, nói nhầm là đổi nghĩa của câu.
6 câu có nguyên âm dễ nhầm trong bài nói thật
Mỗi câu mở trong Sada đúng vị trí của nó trong bài nói, ở chế độ “Sau người nói”. Hai câu đầu là i ngắn và i dài, hai câu tiếp theo cũng vậy, hai câu cuối là /æ/ và /e/.
“We live in an incredibly busy world.”
Nghĩa: Chúng ta sống trong một thế giới bận rộn đến khó tin.
Andy Puddicombe · 0:15 · Luyện câu này →
Nghe: i ngắn trong live: ngắn, thả lỏng. Kéo dài và căng môi thì câu thành leave. Chữ i trong busy cũng là i ngắn.
“And I actually didn't leave my house for about three days.”
Nghĩa: Và thật ra tôi đã không ra khỏi nhà khoảng ba ngày.
Brené Brown · 0:26 · Luyện câu này →
Nghe: i dài trong leave: dài hơn, môi căng sang hai bên như khi cười. Ngay trước đó, didn’t có i ngắn.
“I just wanted to sit in the audience and watch to learn more about Cambodia.”
Nghĩa: Tôi chỉ muốn ngồi giữa khán giả và xem để biết thêm về Campuchia.
Derek Sivers · 0:13 · Luyện câu này →
Nghe: i ngắn trong sit và in. Kéo dài nguyên âm của sit thì người nghe nghe thành seat.
“but if you put it in lukewarm water, and then slowly heat it up, the frog won't survive.”
Nghĩa: nhưng nếu bạn thả nó vào nước ấm rồi đun nóng từ từ, con ếch sẽ không sống sót.
Adam Grant · 0:18 · Luyện câu này →
Nghe: heat it: i dài rồi ngay sau là i ngắn. Nói heat ngắn quá thì thành hit.
“So a lack of sleep will age a man by a decade in terms of that critical aspect of wellness.”
Nghĩa: Vậy là thiếu ngủ sẽ làm một người đàn ông già đi mười năm ở khía cạnh quan trọng đó của sức khỏe.
Matt Walker · 0:33 · Luyện câu này →
Nghe: âm /æ/ trong man, như trong lack: hạ hàm xuống, miệng mở rộng. Mở nửa miệng thì thành men.
“If you make your bed every morning, you will have accomplished the first task of the day.”
Nghĩa: Nếu bạn dọn giường mỗi sáng, bạn đã hoàn thành việc đầu tiên trong ngày.
William McRaven · 0:05 · Luyện câu này →
Nghe: âm /e/ trong bed, giống “e” tiếng Việt: miệng chỉ mở một nửa. Mở rộng như man thì thành bad.
Năm phút mỗi ngày cho nguyên âm
- 1 phút: đọc to sáu cặp i ngắn, i dài, mỗi cặp hai lần: cười với từ dài, thả lỏng với từ ngắn.
- 1 phút: đọc bốn cặp /æ/ và /e/, hạ hàm thật thấp với man, bad.
- 3 phút: một câu ở trên. Nghe hai lần, chọn 0.75× nếu cần, ghi âm, mở “So sánh” và chỉ nghe từ có nguyên âm đó.
Nguyên âm đúng mà âm cuối bị bỏ thì từ vẫn sai: seat cần cả âm /t/. Ở âm tiết không nhấn, nguyên âm còn ngắn hơn nữa và thành /ə/, như chữ a đầu about: xem âm schwa. Muốn nói thử một câu bất kỳ của bạn, dùng kiểm tra phát âm tiếng Anh.
Sada làm được gì và không làm được gì
Sau mỗi lần ghi âm, Sada cho biết từ nào được nhận ra, từ nào “bị thiếu” và nhịp nói của bạn so với người nói. Sada không chấm từng âm. Khi bạn nói live thành leave, bộ nhận diện giọng nói thường vẫn đoán ra live nhờ ngữ cảnh, nên một từ được nhận ra chưa có nghĩa nguyên âm của bạn đã đúng. Hãy dựa vào tai: nghe bản ghi của bạn cạnh bản gốc, chỉ chú ý nguyên âm.
Ứng dụng Sada có giao diện tiếng Việt
Mọi nút luyện tập trên các trang này mở Sada bằng tiếng Việt. Bạn sẽ dùng vài nút chính: “Nghe”, “Ghi âm”, “So sánh” (nghe bản của bạn cạnh bản gốc) và “Lặp lại” (lặp lại câu); hai chế độ nói “Cùng người nói” (shadowing: nói cùng lúc) và “Sau người nói” (nghe xong rồi nói lại), cùng chế độ “Chép chính tả” (gõ lại câu vừa nghe rồi “Kiểm tra”); và tốc độ phát 0.75× để nghe chậm hơn. Trong kết quả, từ “bị thiếu” là từ Sada không nhận ra trong bản ghi của bạn. Muốn đổi ngôn ngữ, bấm vào tên ngôn ngữ ở đầu màn hình ứng dụng.
Các hướng dẫn tiếng Việt khác
Trang chủ tiếng Việt: Sada bằng tiếng Việt.
Nguồn
Cách đọc từng từ: Cambridge Dictionary. Thêm cặp từ, mỗi cặp với hai câu thật, bằng tiếng Anh: minimal pairs practice. Các câu luyện là câu trong phụ đề của các bài nói, đã được đối chiếu với thời điểm trong video.
Câu hỏi thường gặp
Nguyên âm ngắn và dài trong tiếng Anh khác nhau thế nào?
I dài /iː/ trong sheep, seat, leave dài hơn và môi căng sang hai bên. I ngắn /ɪ/ trong ship, sit, live ngắn, môi và lưỡi thả lỏng, âm hơi ngả về “ê”. Khác nhau cả ở độ dài lẫn khẩu hình, và đổi âm là đổi từ.
Vì sao tôi nói ship và sheep giống nhau?
Vì tiếng Việt chỉ có một âm “i”, nên tai và miệng quen gộp hai âm làm một. Hãy luyện theo cặp: cười khi nói sheep, thả lỏng khi nói ship, rồi ghi âm để tự nghe lại.
Âm a trong man đọc thế nào?
Đó là âm /æ/, không có trong tiếng Việt: hạ hàm xuống thấp như khi nói “a”, đồng thời kéo khóe miệng sang hai bên như khi nói “e”. Nếu miệng chỉ mở một nửa, man nghe thành men.
Sada có chấm nguyên âm của tôi không?
Không. Sada cho biết từ nào được nhận ra và nhịp nói của bạn so với người nói, nhưng không chấm từng âm, và thường vẫn đoán đúng live dù bạn nói gần như leave. Hãy nghe lại bản ghi cạnh bản gốc.
Ngày mai luyện tiếp nhé? Mỗi ngày nhận một câu ngắn, ghi âm chỉ với một chạm.
You don't need to speak fast.
Một câu chậm để bắt đầu: nghe cách “don’t need to” được nói liền nhau, rồi nói lại đúng nhịp của người nói.
Miễn phí · Mỗi ngày một email · Hủy đăng ký bất cứ lúc nào. Xác nhận email để bắt đầu. Chúng tôi chỉ lưu email, ngôn ngữ, múi giờ của bạn và nơi bạn đăng ký.